Een van de bekendste lettertypen van de afgelopen 80 jaar en dus een absolute klassieker is Gill Sans. Deze schreefloze moderne letter werd in 1927 ontworpen door beeldhouwer, grafisch ontwerper en letterontwerper Eric Gill. Gill was een wat vreemde persoon met nogal triviale gedachten en bezigheden, maar hij heeft een aantal invloedrijke lettters ontworpen: Naast Gill Sans ontwierp hij onder andere ook Perpetua en Joanna. Joanna werd in de recente presidentscampagne van Barack Obama gebruikt als woordmerk.

Eric Gill baseerde Gill Sans op het lettertype Johnston, dat destijds toegepast werd voor de London Underground. Hij paste het voor het eerst toe als raamdecoratie voor de etalage van een boekwinkel. Gill Sans is ontworpen voor zowel broodtekst als koppen en posters of billboards en werd door Gill bedacht als de “ultieme leesbare schreefloze”. Gill Sans werd echt populair in 1929 toen de London North Eastern Railway het lettertype als huisstijllettertype werd geadopteerd. In 2005 bracht Monotpye Gill Sans Pro uit, een update van het destijds al 78 jaar oude origineel.

Gill Sans wordt standaard meegeleverd met Mac OS X, Adobe CS en sommige Microsoft producten.??Het lettertype heeft als inspiratie gediend voor o.a. Syntax en FF Scala Sans. Alternatieven voor Gill Sans zijn Humanist 521, Bliss en Agenda. Gill Sans wordt ook wel de Helvetica van Groot Brittanie genoemd.

Kenmerken – gevarieerde schreefloze

De hoofdletters van Gill Sans zijn gebaseerd op de hoofdletters van Romeinse kapitalen, zoals die bijvoorbeeld op Trajaanse zuilen stonden. De hoofdletter M valt exact binnen het kader van een vierkant. De lijnen van Gill Sans zijn gevarieerder dan die van veel andere schreefloze lettertypen en daardoor komt het lettertype wat vriendelijker en minder clean over. Hierom wordt Gill Sans ook wel geclassificeerd als een “Humanistisch” lettertype. Inmiddels bestaat de familie uit 14 stijlen, van Light en Regular tot Ultra Bold en Condensed.

Gill Sans heeft een aantal kenmerkende tekens: de onderkast t bijvoorbeeld, die zowat een schreefletter is:

Deze onderkast t is zo herkenbaar dat ‘ie het zelfs tot beeldmerk heeft geschopt van uitzendketen Tempo Team: In alle huisstijluitingen van Tempo Team is Gill Sans echt onontkoombaar aanwezig.

Dan een van de meest bekritiseerde letters in Gill Sans: de onderkast a:

De onderkast a heeft een zgn. “Hooked Terminal” een haakje aan de body. Ook opvallend ten opzichte van de andere tekens. Verder is de letter behoorlijk topzwaar, de balans is ver te zoeken.Gill heeft meerdere versies gemaakt, waarom hij deze heeft gekozen weet niemand. Mijn voorkeur gaat uit naar de middelste versie, waarbij de hooked terminal in elk geval nog lijkt te voorkomen dat de letter omvalt!

De onderkast g is voorzien van een “loop”, een gesloten lus. Ook hier een hooked terminal, bovenaan de body.

Een van de belangrijkste kritieken op Gill Sans is de onevenwichtigheid en inconsequentie in het ontwerp. met name de Bold en UltraBold versies, die dus later door Monotype zijn toegevoegd aan het originele ontwerp, krijgen er regelmatig van langs. De kapitaal A in Ultrabold heeft verhoudingen om te janken

Gill Sans in gebruik

Gill Sans kom je echt overal tegen, de laatste decennia met name in corporate uitingen. Een overzichtje:

Meer lezen over Gill Sans en maker Eric Gill kan op de volgende sites:

Wikipedia entry over Gill Sans (engelstalig)
Gill Sans, uitgelegd in het frans (video)
Kritiek op Gill Sans door ben Archer
Officiele Eric Gill website

De serie “klassieke lettertypes” gaat in op klassieke letters door de jaren heen.