Interactie ontwerp: wat is het en wat is de meerwaarde?
Interactie ontwerp is een relatief nieuwe, en in Nederland nog niet heel bekende ontwerpdiscipline. In dit artikel licht ik toe wat een interactie ontwerper doet, en wat de voordelen zijn.
Wat doet een interactie ontwerper?
De korte en versimpelde versie (ofwel: de versie voor op verjaardagen): “Als interactie ontwerper ontwerp je websites en webapplicaties. Vergelijk het met een architect die je helpt bij het ontwerpen van een huis: een interactie ontwerper doet dit voor websites en applicaties”.
De langere versie: een interactie ontwerper ontwerpt gebruiksvriendelijke websites en webapplicaties. Hierbij zijn er twee uitgangspunten:
- businessdoelen;
- gebruikersdoelen.
Eén van de vele (on)officiële definities luidt: “Definiëren van het concept, de functionaliteit, navigatie, interactie en informatie architectuur op basis van kennis over de eindgebruiker en de wensen van de klant.”
Bij het ontwerpen van websites of applicaties zijn de business doelstellingen belangrijk, maar minstens zo belangrijk zijn de gebruikersdoelen. Wanneer een site of applicatie de gebruiker niet voorziet in zijn behoeften en wensen is de kans groot dat de businessdoelstellingen ook niet behaald worden…
Usability
Daarnaast is usability ontzettend belangrijk. Usability kun je grofweg vertalen naar gebruikersvriendelijkheid. Een site met een slechte usability zal gebruikers niet alleen hinderen in het uitvoeren van hun taken maar ook nog eens voor irritatie zorgen. Grote kans dat je gebruiker je site verlaat en nooit meer terugkomt…
Om te borgen dat de site niet ‘in-side out’ wordt ontworpen maar met de eindgebruiker als uitgangspunt, fungeert een interactie ontwerper vaak als advocaat van de gebruiker. Zo wordt een gezond tegenwicht vanuit gebruikersoogpunt geboden aan de businesswensen van de opdrachtgever én wordt tegelijkertijd de usability geborgd.
Het ontwerpproces
Het ontwerpproces begint met het achterhalen van de échte klantvraag, en de businessdoelstellingen. Ik zeg expliciet ‘échte klantvraag’, want klanten formuleren vaak een vraag in de vorm van een oplossing voor een probleem. Vaak blijkt het achterliggende probleem echter niet het daadwerkelijke probleem te zijn! Overigens kan de echte klantvraag ook eerder in het traject achterhaald worden, bijvoorbeeld door de business consultant.
Wanneer de klantvraag en de businessdoelstellingen helder zijn gaat de interactie ontwerper aan het werk. Op basis van input van de klant (sitestatistieken, requirements, gebruikersonderzoeken, profielen, gegevens van gebruikers, marktanalyses etc.) ontwerpt hij een concept op hoofdlijnen.
Indien de opdrachtgever niet over voldoende informatie beschikt of als dit wenselijk is voor de kwaliteit van het eindproduct kan een interactie ontwerper besluiten zelf aanvullend onderzoek te doen. Dit kan door gebruikers te observeren, interviews af te nemen, cardsortingsessies te houden, taakanalyses te doen etc.
Het liefst heb je als interactie ontwerper altijd direct contact met je eindgebruiker, maar in de praktijk blijkt dit helaas niet altijd haalbaar door gebrek aan budget, tijd of andere zaken…
De uitkomst: wireframes
De ideeën van een interactie ontwerper worden vaak, maar niet altijd, in een zogenaamd wireframes document vastgelegd. Wireframes zijn een visuele functionele weergave van een website of applicatie.
Een pagina uit een wireframe document
Wireframes zijn dus géén grafisch design, maar bedoelt als bespreekdocument. Dit is een voordeel, omdat de stakeholders niet worden afgeleid door vormgeving.
Daarnaast kunnen wireframes relatief eenvoudig omgezet worden naar werkende prototypes of een clickable demo. Dit is handig voor bijvoorbeeld gebruikerstests of om een applicatie te demonstreren aan stakeholders of projectleden.
Inhoud van wireframes
In een interactie ontwerp/wireframes worden vaak de volgende zaken opgenomen*:
- informatie-architectuur;
- navigatiestructuur;
- er worden patterns bedacht/toegepast voor de site (een pattern is een veelgebruikte oplossing. Het is slim om bij bestaande kennis van de gebruiker aan te sluiten om zo de leercurve van je site te minimaliseren);
- (een selectie van) de unieke pagina’s;
- flowchart;
- sitemap.
Bij dit alles houdt de interactie ontwerper zoals gezegd de gebruiker en zijn behoeften in het achterhoofd, en is usability van de site erg belangrijk. Overigens worden wireframes, van concept tot uitwerking in unieke pagina’s, altijd tussentijds getoetst met de opdrachtgever. Zo kan deze een vinger aan de pols houden en komt vaak nog relevante informatie boven tafel.
* Afhankelijk van hoe bedrijven werken en welke disciplines meewerken aan een project kunnen dit meer of minder zaken zijn.
Voordelen interactie ontwerper
Je hebt net kunnen lezen wat een interactie ontwerper (in een notedop) doet. Maar wat zijn nu concreet de voordelen van het inzetten van een interactie ontwerper?
- De klantvraag wordt helder omdat de opdrachtgever gedwongen wordt na te denken over zijn wensen;
- Als opdrachtnemer kun je gemakkelijker valideren met de opdrachtgever;
- Opdrachtgever heeft snel en tegen relatief lage kosten een uitgewerkt voorstel;
- In een vroeg stadium worden problemen vaak al gesignaleerd;
- Wijzigingen zijn in dit stadium relatief eenvoudig door te voeren (tijdens de realisatiefase is het vaak lastig bijsturen);
- De opdrachtgever heeft een goed beeld van het uiteindelijke product;
- Stakeholders van de opdrachtgever kunnen hun input kwijt in een vroeg stadium;
- Het eindresultaat sluit (als de interactie ontwerper zijn werk goed gedaan heeft
) aan bij de behoeften en wensen van de gebruiker, en is gebruiksvriendelijk.
In een 2e artikel ga ik dieper in op de positie van de interactie ontwerper en zijn rol in het gehele proces ten opzichte van de disciplines business consultancy, grafische vormgeving en techniek.
Over de auteur
Ivo Bosma
Ivo werkt als interactie ontwerper en usability expert bij Concept7.
| Website | http://www.ivobosma.nl |
| Website | http://www.concept7.nl |
| http://nl.linkedin.com/in/ivobosma | |
| @IvoBosma |




